Beşên hundirîn ên Birca Belek ku li navçeya Cizre ya Şirnexê ye û dîroka wê diçe heya 4000 BZ, hîn jî ji bo gel girtî ne. Her çend di sala 2021'ê de biryarek ji bo restorekirina avahiya dîrokî hatibe dayîn û xebat di sala 2022'yan de dest pê kiribe jî, hundirê kelehê ji bo gel nehatiye vekirin. Zirara dîwarên derve û nivîsên li ser wan hatine nivîsandin yekparebûna dîrokî ya dixe xetereyê. Her wiha xirabûna avahîsaziyê ya li ser rûyê derve û nivîsên bi boyaxan hatine nivîsandin zirarê didin vê mîrateya dîrokî. Paşguhkirina vê avahiya dîrokî ya parastî, hem dibe sedema xirabûna tevna wê ya dîrokî û hem jî her diçe zirara zêde dide mîrateya çandî.

 

Birca Belek, yek ji avahiyên dîrokî yên herî girîng ên bajêr e û ji bo gelê Kurd xwedî girîngiyeke mezin a dîrokî û çandî ye. Ev avahî li qeraxên Çemê Dîcleyê ye û bi çîroka efsanewî ya Mem û Zînê ve jî girêdayî ye.Tê gotin ku ji aliyê Împeratoriya Gutiyan ve hatiye avakirin û di tevahiya dîrokê de ji gelek şaristaniyan re malovanî kiriye. Piştî ku di serdema Ebbasiyan de hat hilweşandin, li heman cihî ji nû ve hat avakirin. Di hundirê avahiyê de medrese, holek temaşevanan, zindan û baregehên leşkerî hene. Piştî pevçûna di navbera Împeratoriya Osmanî û Mîrektiya Botanê de di sedsala 19'an de, kontrola kelehê derbasî Osmaniyan bû. Birca Belek ku di serdema Osmanî û Komarê de wekî baregeheke leşkerî xizmet dikir, di sala 2010'an de dema ku Tabûra Sînor a 1'emîn a Şirnexê ji herêmê vekişiya, hat valakirin. Piştî valakirina cih, xebatên restorasyonê yên li ser keleh û dîwarên wê dest pê kirin.