MÛŞ - Gimgim’da planlanan JES projesinin kamuoyuna yansıdığı ilk günden itirazlar yükselirken, 60'ıncı gününü geride bırakan direniş kararlılıkla sürüyor. 

 

Mûş'un Gimgim (Varto) ilçesine bağlı Xwarik köyünde Amerika merkezli IGNIS H2 Enerji Üretim A.Ş. tarafından Jeotermal Enerji Santrali (JES) planlanıyor. Muş Valiliği İl Komisyon Başkanlığı tarafından şirkete verilen iznin duyurulmasıyla birlikte Gimgim halkı çeşitli eylemlerle projeye karşı tepkisini ortaya koydu. Mezopotamya Ajansı'nın (MA) Gimgim'da 16 köyün yaşam alanlarını hedef alan ve bölgedeki deprem riskini arttıran JES projesini kamuoyuna duyurduğu 25 Şubat tarihli ilk haberinden bu yana süreci derledik.

 

PROJEYE KARŞI EYLEM VE ETKİNLİKLER

 

* JES projesine dair kamuoyuna yansıyan 25 Şubat tarihli "Gimgim'de 16 köy JES tehdidi altında" haberimizin ardından 8 köy toplantı düzenledi. Düzenlenen 8 merkezi köy toplantısına ise çevre köyler katılım sağladı. Köy toplantılarıyla birlikte Gimgim halkı köylerde projeye karşı örgütlenirken, Türkiye ve Avrupa kentlerinde yaşayan Gimgim'lılar da basın açıklamalarıyla kamuoyu oluşturdu. 

 

* Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Mûş Milletvekili Sümeyye Boz da 25 Şubat tarihinde projenin bölgede yaratacağı tahribatlara dair Tarım ve Orman Bakanlığı'na soru önergesi verdi. Sümeyye Boz, 26 Şubat tarihinde Meclis'te düzenlediği basın toplantısında ise "'Kamu yararı' dediğimiz köylünün geçim hakkıdır, içme suyudur, üretimidir. Kamu yararı, yatırım takvimi değildir. Böyle de okunmamalıdır. Varto’muzun, köylerimizin meraları şirketlerin arka bahçesi değildir" ifadelerini kullandı. 

 

* 27 Şubat tarihinde #Vartoİstemiyor etiketiyle X'te kampanya düzenlendi. Çok sayıda hesap, aynı etiketle paylaşım yaparak projenin iptal edilmesi yönünde çağrı gerçekleştirdi. #Vartoİstemiyor etiketli paylaşımlar, 2 saat içinde Türkiye gündemine oturdu.  

 

* Mûş Ekoloji Platformu, 2 Mart'ta yaptığı basın açıklamasıyla kuruluşunu ilan etti. Başta Gimgim'deki JES projesiyle birlikte kent genelinde artan ekolojik talana geçit verilmeyeceği vurgulandı.

 

 

İLK BASIN AÇIKLAMASI 

 

* Mûş Ekoloji Platformu'nun çağrısıyla, 7 Mart'ta bir metreyi aşan kara rağmen projenin sondaj kuyusunun belirlendiği Xwarik köyünde yüzlerin katılımıyla ilk basın açıklaması gerçekleştirildi. Basın açıklamasında, Gimgim coğrafyasının kalkınma adı altında ekolojik yıkımın eşiğine getirildiği vurgulandı.

 

* Basın açıklamasının ardından tepkiler köy toplantıları ve X'te etiket çalışmalarıyla sürdürülürken, gençler Gimgim'de düzenlenen Newroz'a pankart ve dövizlerle katıldı. Projeye karşı yurttaşlar her alanda tepki gösterirken, Gimgim'in en büyük çiftliğinin sahipleri, projenin hemen 300 metre ilerisinde çiftliklerinin olduğunu belirterek, "Ancak Jeotermal yapılırsa kışın yakacak tezek bile bulamayacağız" tepkisinde bulundu.

 

* İlerleyen süreçte şirket tarafından dolaşıma sokulduğu iddia edilen bir açıklamada projenin iptal edildiği söylendi. Gimgim Ekoloji Platformu, sahte duyurunun halkın direnişini kırmaya yönelik bir tuzak olduğunun altını çizdi. 24 Mart'ta Gimgim Kox Meydanı'nda bine yakın yurttaşın katılımıyla büyük bir basın açıklaması gerçekleştirildi. Açıklamaya farklı siyasi partilerden katılan siyasetçilerin ortak söylemi, "Projeye geçit vermeyeceğiz" oldu.

 

HUKUKİ SÜREÇ

 

* Nisan ayında projeye dair "Yürütmeyi durdurma" talebiyle hukuki süreç başlatıldı. Hukuki sürecin yanı sıra Türkiye metropollerinde yaşayan Gimgim'lılar projeye karşı çok sayıda basın açıklaması gerçekleştirdi. 15 Nisan'da Varto Kaymakamlığı, projeden etkilenen 5 köy muhtarına "Projenin valilik tarafından iptal edileceğini" söyledi. Kaymakamlığın söylemine karşı açıklama yayınlayan Gimgim Ekoloji Platformu, hazırlığı yapılan Gimgim Ekoloji Mitingi öncesi toplumun direnişini kırmaya yönelik bir hamle olduğunu ifade etti. 

 

 

EKOLOJİ GÜNDEMLİ İLK BÜYÜK MİTİNG

 

* 20 Nisan'da Bingöl İdare Mahkemesi, projeye dair ara kararını açıklayarak, projeye izin veren Muş Valiliği İl Komisyon Başkanlığı'ndan projeye dair yapılan araştırmaların dosyaya eklenmesini istedi. 24 Nisan'da düzenlenecek olan ve Türkiye ve Kürdistan'da dahil olmak üzere ilk ekoloji merkezli mitinge demokratik kitle örgütleri ve siyasetçiler katılım çağrısında bulundu.

 

* 24 Nisan'da Gimgim'de binlerin katılımıyla büyük bir yürüyüş ve miting düzenlendi. Mitinge Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) Eş Genel Başkanı Çiğdem Kılıçgün Uçar, Tevgera Jinen Azad (TJA) Aktivisti Sebahat Tuncel ve çok sayıda siyasetçi konuşmacı olarak katıldı. Gimgim'de gün boyu "Biji berxwedana Gimgimê" ve "Jin, jîyan, azadî" sloganları yükseldi. Gimgim'deki mitingin sonraki günü Kanîreş (Karlıova) ilçesinde de yine aynı şirketin planladığı JES projesine karşı ekoloji mitingi düzenlendi. 

 

* 28 Nisan'da DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, partisinin meclis grup toplantısında Gimgim ve Kanîreş'teki direnişin yanında olduklarını dile getirdi.

 

* 1 Mayıs'ta jandarma tarafında çadır nöbeti başlatılacak noktayı görüntüleyecek şekilde 3 kamera yerleştirildi. Gimgim halkı, sindirme politikası olarak değerlendirdi. 3 Mayıs'ta ise projeye karşı Xwarik köyünde Gimgim Ekoloji Platformu Gençlik Meclisi'nin inisiyatifiyle çadır kurularak, nöbet eylemi başlatıldı. 5 Mayıs'ta Gimgim'lı kadınlar nöbeti devraldı, TJA ise ziyaret gerçekleştirdi.

 

 

KADINLAR 'JIN JIYAN AZADÎ' SLOGANIYLA NÖBETTE

 

* 6 Mayıs'ta nöbet eylemi sürerken, şirket hukuki sürece müdahil olmak için mahkemeye dilekçe sundu. Kadınlar "Jin, jiyan, azadî" sloganıyla eyleme kitlesel ziyaret gerçekleştirdi. Nöbet eylemine, projeden olumsuz etkilenen 16 köyün dışında Gimgim'daki diğer köylerde dahil oldu.

 

* Kamuoyuna 20 Mayıs olarak duyurulan ilk sondaj tarihinde Gimgim'lılar nöbet alanını doldurdu. Varto Kaymakamlığı'nın köy muhtarlarına "Çadırları kaldırmazsanız müdahale edeceğiz" tehdidine karşı ise yurttaşlar alanda kenetlendi. 

 

ŞİRKET TARAFINDAN EKİP GÖNDERİLDİ

 

* Nöbet eylemi kesintisiz devam ederken, 3 Haziran'da Kanîreş'e bağlı Alawizan köyüne şirket tarafından sondaj kuyusu noktalarının saptanması için ekip gönderildi. Köylülerin çağrıları üzerine çevre köylerden ve eylemdeki yurttaşlar köye geçti. Jandarmanın da dahil olduğu olayda köylüler ölçüme izin vermeyerek, şirket çalışanlarını geri gönderdi.

 

* Kadınlar nöbet eyleminin 40'ıncı gününde çadırda lokma pişirdi. Kadınlar gündelik işlerini hallettikten sonra büyük bir emek sarf ederek, çocuklarıyla birlikte nöbet eylemine katıldı.

 

* Gimgim Ekoloji Platformu Kadın Meclisi, Aleviler tarafından “Yassı Matem/Matem ayı” olarak kabul edilen Muharrem ayı dolayısıyla çadırda aşure dağıttı.

 

MA / Can Kırbaş