Türkiye’nin, Kürt Özgürlük Hareketi’ne karşı yürüttüğü saldırılar nedeniyle son 40 yıldır Federe Kürdistan Bölgesi’ndeki bin 192 köy boşaltıldı. Türkiye’nin bölgede 132 askeri üs bölgesi bulunurken, kimi köylere izinlerle kısıtlı dönüş sağlansa da yaklaşık 600 köy hala yasaklı. Bu köylerde yaşayan yurttaşların geri dönme talebi ise “güvenlik” iddiasıyla engelleniyor. Birçok köye giden yollarda “kontrol” noktaları kuran askerler, yoldan geçenlere Genel Bilgi Taraması (GBT) uyguluyor ve ardından geçişlere izin veriyor. Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne rağmen Federe Kürdistan Bölgesi’nde askeri varlığını genişleten Türkiye, son olarak Zaxo kentindeki 21 köyde yurttaşların geçişini engelledi ve boşaltılan evleri tahrip etti. 

 

Barışı İnşa Takımları (Community Peacemaker Team-CPT İraqî Kurdistan) Irak Temsilcisi Kamaran Osman, bölgede yaşananlara dair konuştu. 

 

9 KÖYE ŞARTLI DÖNÜŞ 

 

Türkiye’nin son olarak Zaxo’da yasakladığı 21 köyden 9’una 6 şartla dönüşe izin verdiğini belirten Osman, “Bu köylerden 2’si Hristiyanlara, geri kalanları Müslümanlara ait köyler. Sadece sabah 06.00 ile akşam 19.00 saatleri arasında girebilirler. Hiçbir köylü, av tüfekleri de dahil olmak üzere herhangi bir silah veya kesici alet taşıyamaz. Köylüler yalnızca günlük ihtiyaçlarını karşılayacak kadar yiyecek götürebilir. Türkiye’ye ait kontrol noktalarından geçerken tüm kimlikler toplanıyor ve GBT yapılıyor. Araç şoförleri akşam herkesin geri dönmesinden sorumlu. Geçmişte gerillalar ile temasta olan köylüler ise tutuklanıyor” diye belirtti. 

 

YETKİLİLER SESSİZ 

 

Konuya dair Federe Kürdistan Bölgesi ve Irak hükümeti yetkililerinin sessizliğini koruduğuna dikkati çeken Osman, “Şu ana kadar resmi bir açıklama yok. Şu an tarlaların ekilmesi, meyvelerin toplanmasının zamanı. Sulama yapma zamanı. Daha önce Federe Kürdistan Bölgesi yetkilileri halka köylerine gidebileceklerini söyledi ancak giden halk, Türkiye’nin kontrol noktaları ile karşı karşıya kaldı ve köylerine giremedi. Kürdistan hükümetinin Türkiye ile yaptığı görüşme sonrası bazı köylere kısıtlı olarak giriş yapılması izni verildi” dedi. 

 

‘TÜRKİYE BU SÜREÇTE BÖLGEDE DAHA ÇOK YAYILDI’

 

Federe Kürdistan Bölgesi’nde bin 192 köyde geri dönüşlerin engellendiğini belirten Osman, yaklaşık 600 köyde hiçbir şekilde geri dönüşlere izin verilmediğini kaydetti. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın başlattığı Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin köylerine geri dönmeyi bekleyen on binlerce insana umut olduğunu belirten Osman, “Ancak bu süreç daha Federe Kürdistan Bölgesi’ne ulaşmadı. Güney Kürdistan’da, Türkiye’nin 132 tane askeri üs bölgesi var. Barış sürecinde bu askeri üsler daha da genişletildi. Türkiye bu süreçte daha çok Kürdistan bölgesine yayıldı. Bundan kaynaklı halkın kaygıları var. Burası bizim toprağımız. Halkımız kendi toprağında yaşamak istiyor. Burası Türkiye’nin toprakları değil. Halk Türkiye’nin varlığı nedeniyle kendi köylerine dönemiyor” ifadelerini kullandı. 

 

‘YENİDEN İNŞAYA İHTİYAÇ VAR’

 

Irak hükümetinin kendi toprakları üzerinden yayılan Türkiye varlığına karşı harekete geçmemesine de değinen Osman, şöyle devam etti: “Irak hükümetinin bağımsızlığı tamamen ayaklar altında. Türkiye dilediği her yerde kontrol noktası kuruyor ve Irak vatandaşlarına GBT yapıyor. Bazı köyler 40 yıldır boşaltılmış durumda. Köylüler köylerine dönmek istiyor. Geçimlerini tarım ve hayvancılık ile sağlıyorlar. Yakın zamanda boşaltılan köylerde bulunan evler Türkiye askerleri tarafından talan edildi. Evler bombalanmış durumda. Yeniden bir inşaya ihtiyaç var. Türkiye bir an önce Kürdistan bölgesindeki operasyonları durdurmalı. Barış sürecinin başarıya ulaşması için bunu yapmalı. Başûr’da köyünden çıkmak zorunda bırakılan herkes köyüne dönebilmeli. Savaş ve çatışmalar nedeniyle Federe Kürdistan Bölgesi’ne sığınmak zorunda bırakılmış Bakûr Kürdistanından herkesin evlerine dönmesi de sağlanmalı.” 

 

MA / Emrullah Acar